Ta myśl pokazuje, jak wspólna pamięć o bohaterach II wojny światowej potrafi budować mosty między narodami i pokoleniami. Historia „Czarnych Diabłów” – jak nazywano pancerniaków Maczka – przestała być jedynie kartką z podręcznika. Stała się żywym dziedzictwem, które dziś jednoczy młodych ludzi z Belgii i Polski.
Współpraca między gminami dowodzi, że edukacja i inicjatywy społeczne mogą skutecznie promować wartości pokoju, szacunku i międzynarodowego porozumienia.
Przez ostatnie pięć dni, na zaproszenie wójta gminy Świdnica uczniowie szkół podstawowych z gminy Świdnica oraz partnerskiego miasta Maldegem nie tylko zgłębiali historię, lecz także budowali autentyczne relacje i wzmacniali poczucie wspólnoty w ramach partnerstwa.
Jak to się zaczęło?
Od wielu lat samorządowcy gminy Świdnica, na zaproszenie władz partnerskiej gminy Maldegem, biorą udział w dorocznych obchodach na kanadyjskim cmentarzu wojennym w Adegem. Oddają hołd poległym żołnierzom wojsk alianckich, w tym 33 Polakom, z których 31 walczyło w szeregach 1. Dywizji Pancernej gen. Stanisława Maczka. Żołnierze ci polegli w walkach o Aaltere, Lootenhulle i Axel w dniach 9–10 września 1944 roku.
W listopadzie 2024 roku, podczas obchodów 35. rocznicy Mszy Pojednania w Krzyżowej, podpisano uroczysty list intencyjny dotyczący adopcji trzech grobów polskich żołnierzy spoczywających na cmentarzu w Adegem. Do projektu dołączyli uczniowie Szkoły Podstawowej w Pszennie oraz Szkoły Podstawowej Basisschool De Driesprong z Maldegem, we współpracy z organizacją Belgium-Canada.
Dokument podpisali: w imieniu gminy Świdnica – wójt Bartłomiej Strózik, w imieniu Maldegem – burmistrz Koenraad De Ceuninck, oraz Frank Raeman z Nonprofit Organization Belgium-Canada. Świadkami wydarzenia byli uczniowie pszennowskiej szkoły wraz z dyrektor Edytą Jesionek-Skoczylas.
Przez ponad rok, dzięki platformie eTwinning, uczniowie obu szkół – wspólnie z zaprzyjaźnioną Szkołą Podstawową nr 9 w Dzierżoniowie i jej ambasadorską Anną Szczepaniak– odbyli szereg spotkań online i pracowali nad wspólną publikacją poświęconą losom żołnierzy 1. Dywizji Pancernej gen. Maczka. Odkrywali zapomnianych bohaterów, którzy 80 lat temu wyzwalali Europę Zachodnią spod niemieckiej okupacji i którzy walczyli o wolność, a po wojnie nie mogli wrócić do zniewolonej przez komunistów w Polsce. Zostali na emigracji – w Belgii, Flandrii i Holandii.
Nieocenioną pomocą w ich pracy była publikacja Instytutu Pamięci Narodowej „Zapomniani bohaterowie. Śladami polskich wyzwolicieli: z Arromanches do Wilhelmshaven”, przekazana przez przedstawicieli Punktu Konsultacyjnego Rządu Flandrii w Polsce.
Pięć dni w Lubachowie
Przez pięć dni „młodzi ambasadorzy” z Polski i Belgii, pod opieką nauczycieli i opiekunów, przebywali w Szkolnym Schronisku Młodzieżowym w Lubachowie. Nie tylko poznawali historię zapomnianych bohaterów II wojny światowej, ale przede wszystkim poznawali siebie nawzajem. Dla gości z belgijskiej gminy Maldegem ta wizyta miała wyjątkowy charakter – była ich pierwszą podróżą do Polski i pierwszą na dolnośląskiej ziemi.
Wspólne zwiedzanie gminy Świdnica i Dolnego Śląska, warsztaty integracyjne, gry zespołowe, wieczorne rozmowy przy ognisku, wspólne śpiewanie i próby nauki języka partnera – wszystko to tworzyło wyjątkową atmosferę. Był śmiech, żarty, nieporozumienia językowe, ale nade wszystko odkrywanie, jak wiele ich łączy mimo różnic językowych.
Efekty swojej pracy oraz wrażenia ze spotkania „młodzi ambasadorzy” omówili z wójtem Bartłomiejem Strózikiem, jego zastępcą Tadeuszem Szarwarynem oraz przewodniczącą Rady Gminy Beatą Szyszką podczas spotkania w Urzędzie Gminy.
Mosty przyjaźni
To partnerstwo jest pięknym dowodem na to, że z historii cierpienia i walki może wyrosnąć trwała przyjaźń i wspólna przyszłość. Młodzi Belgowie przekonali się, że polscy rówieśnicy są dumni ze swoich bohaterów i potrafią o nich opowiadać współczesnym językiem – tworząc m.in. interaktywne quizy w aplikacjach mobilnych.
Po czterech dniach każdy uczestnik wrócił do domu bogatszy nie tylko o wiedzę historyczną, ale przede wszystkim o osobiste relacje i przyjaźnie. Z poczuciem, że jest częścią czegoś ważnego – żywego łańcucha pamięci, który od lat łączy gminę Świdnicę z Maldegem.
Właśnie w tym tkwi największa siła takich spotkań: historia przestaje być suchą lekcją, a staje się osobistym zobowiązaniem. „Młodzi ambasadorzy” wracają do swoich szkół jako strażnicy pamięci – opowiadają rówieśnikom, organizują wystawy, realizują kolejne projekty. Dzięki nim groby polskich żołnierzy w Adegem nie są anonimowe, a imię generała Maczka jest coraz bardziej znane także poza granicami Polski.
Pięć dni w Lubachowie pokazały, że prawdziwa edukacja historyczna dzieje się nie tylko na kartach książek, lecz przede wszystkim przez wspólne przeżywanie, rozmowę i budowanie relacji. To jeden z najpiękniejszych sposobów, w jaki dziedzictwo żołnierzy 1. Dywizji Pancernej nadal zwycięża – tym razem w sercach młodych ludzi, którzy postanowili zostać jego strażnikami.