Obiekty sakralne

Kościół filialny Św. Katarzyny (dawniej parafialny Św. Marcina) wzmiankowany był po raz pierwszy w 1372 roku. Budowla obecna wzniesiona została na przełomie XV i XVI w.

Obudowana w 1596 roku (data na szczycie wschodnim, odnosząca się również do daty konsekracji świątyni). Z tego okresu pochodzą; attyka powtarzająca schemat śląskiej attyki wczesnorenesansowej, portal kruchty oraz sgraffita na ścianach zewnętrznych. Data 1712 na chorągiewce sygnaturki wskazuje kolejny etap rozbudowy kościoła, który był ponadto restaurowany w końcu XIX wieku i remontowany w 1966 roku. Kościół pierwotnie był jednonawowy.

Obecna budowla jest orientowana, wzniesiona z kamienia łamanego, na planie krzyża greckiego. Dach kościoła jest dwuspadowy, na skrzyżowaniu korpusu z transeptem znajduje się sześcioboczna drewniana wieżyczka. Wnętrze nakryte jest sklepieniem krzyżowo-żebrowym. Elewacje ozdobione są geometryczną dekoracją sgraffitową, a od zachodu bogaty renesansowy portal. We wnętrzu znajdują się rzeźba św. Anny Samotrzeciej i nagrobki XVI-XVII w. Pomiędzy kościołem a pałacem istniała niegdyś bezpośrednia komunikacja. Plan krzyża greckiego może wskazywać na jego funkcję nekropolii rodowej.

Kościół obecny, wzniesiony w XIV w., przebudowany został w XVI w., restaurowany był w XIX w., a remontowany w latach 1966-1968 r. Budowla jest orientowana, murowana z kamienia, jednonawowa, z wyodrębnionym prezbiterium i sygnaturką na kalenicy dwuspadowego dachu. W szczyty: wschodni nawy i prezbiterium oraz zachodni wmurowane zostały trzy kamienne krzyże pokutnicze.

Kościół filialny p.w. Św. Jadwigi – Kapelle wzmiankowany był po raz pierwszy w 1268 roku jako filialny kościoła w Pełcznicy.

Budowla obecna wzniesiona została w XIV wieku, restaurowana na przełomie XIX i XX wieku, remontowana w 1965 roku. Kościół jest murowany z kamienia, jednonawowy, z prostokątnym prezbiterium, od południa dostawiona została kwadratowa wieża, w wyższych kondygnacjach przechodząca w ośmiobok, kryta hełmem.

Budowla w całości kryta jest sklepieniem sieciowym (nawiązującym do sklepienia fary w Świdnicy – data na chórze 1517 r. podana w inwentarzu Lutscha może odnosić się do przesklepienia budowli). Fasada zachodnia zwieńczona jest późnogotyckim szczytem sterczynowym.

Pszenno to wiekowa parafia. Pierwsza wzmianka o miejscowości i kościele pojawia się w dokumencie z 1243 r. Obecna świątynia z kamienia została zbudowana w swej najstarszej części w 1355 r., o tym wspomina się w regeście dziesięcinnym nuncjusza Galharda.

Nową, w stylu gotyckim, dobudowano i konsekrowano w 1491 r. W 1552 r. kościół został jeszcze rozbudowany przez Jakuba Droschiusa, o czym świadczy wmurowana tabliczka z tamtego okresu. W 1559 r. ówczesny proboszcz Pszenna, Kasper Felgner, przechodzi na protestantyzm i od tego czasu do 1630 r. sprawowano w kościele nabożeństwa w duchu nauki Marcina Lutra. Obrządek katolicki wrócił do świątyni w Pszennie z chwilą objęcia opieki nad wiernymi przez jezuitów.

Duszpasterzowali do 1773 r. W 1712 r. pożar zniszczył dach kościoła i wieżę oraz cztery dzwony. Odbudowany w 1752 r., spłonął ponownie w 1834 r., po tym pożarze odbudowany w 1855 r. Na wieży zawisły nowe dzwony, których dzisiaj nie ma, bo I i II wojna światowa sprawiły, że kolejne montowane przed tymi wojnami, były zabierane na cele wojskowe. Część starszą, kamienną obiektu, stanowi trzyprzęsłowa nawa i kwadratowe prezbiterium, nakryte sklepieniem krzyżowo-żebrowym. Z późnogotyckiej przebudowy w 1552 r. pochodzi część południowa kościoła oraz sklepienie krzyżowe w nawie głównej. Wewnątrz świątyni znajdują się cało postaciowe nagrobki z lat 1540-1619.

Miejscowości tworzące parafię: Pszenno, Wilków, Niegoszów, Jagodnik, Miłochów
Odpust parafialny: 6 grudnia
Proboszczowie po 1945 r. 1946 ks. Franciszek Łojek, 1946-1951 ks. Emilian Fiałkowski, 1951 ks. Józef Krysowski, 1951-1977 ks. Jan Hanicz, 1977-1998 ks. Władysław Szukała, 1998-2003 ks. Edward Pasionek, 2003–2024 ks. Kazimierz Gniot. Od 1.07.2024 – nadal ks. Przemysław Pojasek.

Najwcześniejsza informacja dotycząca kościoła parafialnego p.w. Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny (wcześniej pod wezwaniem św. Mikołaja i Katarzyny) w Witoszowie Dolym pochodzi z 1268 roku, kiedy to książę Władysław podarował zakonowi klarysek z Wrocławia między innymi kościół w Witoszowie wraz z przyległościami.

W dokumencie z 1318 roku wymieniony jest proboszcz Theodor z Witoszowa. Obecny kościół wzniesiony został ok. 1300 roku, dobudowa wieży i sklepienie nawy pochodzi sprzed połowy XVI w. W murze obwodowym. powyżej sklepienia nawy kościoła zachowało się szereg strzelnic pochodzących z okresu inkastelacji kościoła z tego czasu.

Kościół był remontowany w 1846 roku, restaurowany w 1959 roku. Budowla jest murowana, jednonawowa, z prostokątnym prezbiterium. Od zachodu kwadratowa wieża została zwieńczona wczesnorenesansową attyką (po 1530 roku), powtarzającą formy zwieńczenia zamku w Ząbkowicach. Kościół kryty jest sklepieniem sieciowym. W południowej ścianie znajduje się gotycki kamienny portal z bogatą dekoracją roślinną, wyposażenie barokowe z XVIII w.